نویسنده: جهانبخش فرجی

بنام خدا

جناب آقای مجیدی عزیز بنده قطعات مطرح شده در وبلاگتان را ملاحظه نموده و مواردی که به نظر حقیر میرسد خدمت شما و بازدیدکنندگان عزیز عرض میکنم.

مقدمه:

تمامی این قطعات زیبا در فضای مقام حجاز کار هستند. همانگونه که مطلع هستید خانواده حجاز کار از گامی با دو جنس حجاز بوجود می آیند. در حالیکه خانواده مقام حجاز از ترکیب دو گام صعودی و نزولی بوجود می آید. جنس های نهفته در این گامها باعث شده که اغلب، مقام حجاز، در ترکیب با مقامات دیگر بکار گرفته شود.

اما

تراک 7: در این قطعه یک نغمه زیبا در مقام حجاز کار اجرا شده است. نکته قابل توجه ترکیبی است که استاد با بیات انجام داده اند.

تراک 11: در این قطعه هم حجاز کار داریم با ترکیب با مقام کرد.

تراک 12: دقیقاً مثل تراک 11 است.

تراک 29: در این قطعه استاد با مقام سه گاه شروع نموده و به زیبایی به حجاز کار ورود کرده اند.

تراک 31: دقیقاً مثل تراک 29 است.

تراک 35: ترکیب نغمه ای در مقام بیاتین با مقام حجاز کار و فرود در حجاز کار.

از نکات برجسته در صدای استاد زناتی میتوان به تسلط فوق العاده ایشان بر صدایشان و اکتاوی خواندن مقام حجاز کار در این قطعات اشاره نمود.

منتظر نقطه نظرات شما هستم.

با احترام جهانبخش فرجی

سلام استاد فرجی:
بنده سوالاتی در خصوص حرکت چهارم مقامات از شما داشتم
۱٫تعریف حرکت چهارم چیست؟
۲٫آیا نام های دیگری نیز میتوان برای آن بکار برد؟
۳٫در کل در چه مقاماتی این حرکت دیده می شود؟
۴٫آیا این حرکت چهارم ترکیبی به مقام دیگر است؟

با تشکر فراوان از استاد
ارادتمندتان محسن مجیدی

بنام خدا و با سلام

جناب مجیدی عزیز خواهشی که دارم لطف فرموده و با توجه به منبع تان اصطلاح حرکت چهارم مقام را با مصداق و مثال مربوطه، اگر هست برای اطلاع بنده و بازدیدکنندگان سایت ارائه فرمایید.

اما بعنوان مقدمه بحث و برای اطلاع شما عرض کنم که همانگونه که بارها عرض کرده ام، مقام با گام تفاوت اساسی دارد. در هنر معنوی تلاوت است که این تفاوت در حد کمال خود نشان داده میشود. در واقع مقام مدگردانی در یک گام مشخص و یا گامهای مختلف است و با ارائه منظم و قابل تشخیص ملودیهای فی البداهه، متنوع، پیچیده و سراسر احساس، خلق میشود.

حال اگر بخواهیم با زبان موسیقی یک ملودی در یک مقام را تبیین نماییم باید گامهای عرب و ایرانی را بشناسیم. در ساختن قطعات ریتمیک مثل تواشیح هم ما نیازمند شناخت گامها و فواصل آنها هستیم.

اما تلاوت مقوله ای کاملاً متفاوت است و قاری هر لحظه در حال خلق یک ریز نغمه و گوشه ایست، فارغ از دانستن اصطلاحات مربوط به گامهای عرب و ایرانی. بهمین خاطر موسیقی مقامی در همه کشورها جایگاهی خاص دارد و موسیقی دانهای بزرگ در پی گرفتن ایده از این موسیقی غنی هستند.

اغلب اساتید این نوع موسیقی، تنها از طریق روش گوشی و زانو زدن در مقابل استاد فن به کمال میرسند نه روشهای آکادمیک و رایج دنیا. در واقع در موسیقیهای رایج، خواننده تابع ریتم و ملودی ساخته شده توسط موسیقی دانی است که خود در حال مدگردانی در گامهاست ولی قادر به خواندن نیست. اما در هنر تلاوت، که بارزترین موسیقی مقامی است، سازنده ملودی و خواننده هر دو یکی است بنام قاری!

البته مطلع هستید که در مکتب تلاوت هم،  اغلب موسیقی دانهای مصر در محضر اساتید این فن تلمذ نموده و از ترکیبات، انتقالها، گوشه ها، نغمه ها و ریز نغمه های ایشان  بهره ها برده و قطعات مختلف و ماندگاری ارائه نموده اند.

با این مقدمه، منتظر پاسخ شما به درخواست ابتدای بحث هستم تا بهتر بتوانم وارد بحث طرح شده حضرتعالی شوم انشاالله.

با احترام جهانبخش فرجی

سلام
بنده دو نمونه لینک حرکت چهارم مقام حجاز استاد سعید الزناتی را که بنده آن را از میان تلاوت های این استاد تفکیک کرده ام را برای دوستان قرآنی عزیز که این مبحث را دنبال میکنند میگذارم.
http://manghomeh.blogfa.com/post/66
http://manghomeh.blogfa.com/post/70

سلام آقا محسن عزیز

ضمن تشکر از ارائه فایلهای صوتی فوق العاده زیبایتان خواهشی که داشتم این بود که حرکت چهارم حجاز را بر اساس مرجعی که این اصطلاح را ذکر کرده تعریف و تشریح نمایید.

ممنون منتظرم جهانبخش فرجی

سلام
وقت بخیر
همانطور که قبلا عرض کردم بنده از لحاظ اجرا بر مسئله این موضوع از نظر عملی در تلاوت مشاهیر مصر واقف بودم ولی پرسش بنده از حضورتان فقط مسئله تئوری این مبحث بود.
و لذا از شما خواستار تحلیل این شش قطعه از دیدگاه خودتان را دارم.
با تشکر از استاد فرجی

بنام خدا

تلاوت استودیویی سوره فاطر آیات 1 تا 8 که توسط استاد حشمتی در اختیار بنده قرار گرفت. خود بنده هم این تلاوت را برای اولین بار بود که میشنیدم.

با تشکر از محبت ایشان از همه شنوندگان التماس دعا دارم.

http://alhanesolukmain.persiangig.com/audio/Faraji%20fater%201-8%20dahe%2060/Faraji%20fater%201-8%20dahe%2060new.mp3/download