مراحل و مراتب لحنی در تلاوت قرآن به چند مرحله است:

مراحل و مراتب لحنی در تلاوت قرآن به چند مرحله است:

الف): تقلید – یا مطلق (تبعیت بی چون و چرا) است یا نسبی (اجرای ردیف در جایی که قاری مرجع آن را اجرا نکرده است).

ب): تألیف – جمع آوری و گردآوری طرح ها و مدل های لحنی.

ج): تدوین (تلحین) – ارائه طریق و مشرع جدید و کم نظیر لحنی بر پایه تألیفات.

سه فایده مهم تقلید

الف): فراگیری فرم قفلات لحنی یکی از اهداف تقلید می باشد.

ب): فراگیری نوع تحریرها یکی از دیگر از اهداف تقلید می باشد.

ج): در تقلید، مقلد با تنظیم ملودی و مفهوم تنظیم لحنی آشنا می شود.

طرق اوج گیری در تلاوت (بسیار مهم)

یکی از مراحل بسیار مهم تلاوت قرآن به روش تحقیق، وجود اوج در تلاوت می باشد. اینکه در چه زمانی باید در تلاوت اوج ایجاد کرد خود دارای توضیحات و نکات مربوطه می باشد. اما در تلاوت به چند روش می توان به اوج صدا منتقل شد. البته روش های زیر به شرط تولید صحیح صدا و ردیف استاندارد لحنی می باشد:

۱ – اوج گیری از طریق اکتاو مقام بیات – روش اساتید محمود رمضان – محمد رفعت – محمد عمران

۲ – اوج گیری از طریق اکتاو مقام راست یا استفاده از درجه ۷ مقام بیات – روش استاد شحات محمد انور

۳ – اوج گیری از طریق درجه ۴ مقام بیات و ورود به مقام راست – روش استاد محمد صدیق منشاوی

۴ – استفاده از درجه ۴ مقام بیات با استفاده از خود مقام بیات – روش اساتید عبدالباسط – محمد محمود طبلاوی

۵ – استفاده از نغمه نوروز راست و ورود به مقام بیات (شروع از راست و ورود به اکتاو بیات)

۶ – استفاده از اکتاو مقام بیات و ورود به راست (شیوه مسابقه ای) – در واقع همان شیوه استاد منشاوی می باشد

۷ – استفاده از مقام شوری و ورود به مقام حجاز – در این روش باید مقام شوری در قسمت توسط مقام بیات اجرا شود تا مقام حجاز در درجه مناسب صوتی قرار گیرد

 

اما در یک دسته بندی کلی تر روش های اوج گیری در تلاوت به چهار روش زیر می باشد:

۱ – استفاده از درجه ۴ با استفاده از مقام راست – شیوه استاد منشاوی

۲ – استفاده از درجه ۴ با استفاده از بیات – روش اساتید عبدالباسط و طبلاوی

۳ – استفاده از درجه ۷ با استفاده از مقام راست – روش استاد شحات

۴ – استفاده از درجه ۸ با استفاده از مقام بیات – روش اساتید محمد عمران – محمد رفعت – محمود رمضان

راه های افزایش درک موسیقایی در تلاوت

 

درک موسیقایی یک قاری به چند فاکتور مهم بستگی دارد:

1 – صوت و تسلط بر آن

2 – لحن و شناخت بر الحان

در لحن،  باید به مقام ها ، گوشه ها،  ترکیب و مدلاسیون آنها و هم به ردیف های مختلف مقامی مسلط بود، در کنار این موارد به نوآوری نیز باید فکر کرد.

اما نکته مهم، درک ارتباط بین صوت و مقوله لحن است.

مقوله های آکسانهای صوتی که در خدمت معانی قرآن بوجود آمده اند نیز از دیگر نکات کارساز در این ارتباط هستند.

در نهایت مهمترین و دشوارترین اصل، بکارگیری این هنرها برای انتقال معانی می باشد.

راه های افزایش درجه صوتی در تلاوت

 

جهت افزایش درجه صوتی در تلاوت راه های مهم زیر پیشنهاد می گردد:

۱ – تمرین تقلیدی به طور کامل تحت نظر و تعلیم استاد

۲ – تحت آموزش صداساری مخصوص تلاوت قرار گرفتن

۳ – تسلط بر فنون خواندن

نکته مهم این است که حداکثر با تمرین و تسلط به فنون صدا می توان یک یا دو پرده به محدوده صدا اضافه نمود. اما این کار زیاد اهمیت ندارد. مهم، استفاده صحیح از صدا و صحیح خواندن می باشد که منجر به استفاده از نت هایی می شود که در محدوده صدایی هر شخصی کمتر یا اصلاً به کار گرفته نمی شود.

فایل تصویری بیانات استاد فرجی – نشست شورای عالی قرآن با استاد فرج الله شاذلی

فایل تصویری مطالب مطرح شده توسط استاد جهانبخش فرجی در نشست شورای عالی قرآن با استاد دکتر فرج الله شاذلی

 

ادامه خواندن “فایل تصویری بیانات استاد فرجی – نشست شورای عالی قرآن با استاد فرج الله شاذلی”

فایل صوتی بیانات استاد فرجی در نشست شورای عالی قرآن با استاد فرج الله شاذلی

فایل صوتی مطالب مطرح شده توسط استاد جهانبخش فرجی در نشست شورای عالی قرآن با استاد دکتر فرج الله شاذلی

ادامه خواندن “فایل صوتی بیانات استاد فرجی در نشست شورای عالی قرآن با استاد فرج الله شاذلی”

ادامه مبحث تقلید

سؤال جناب آقای تقوی:

سلام جناب استاد فرجی.خسته نباشید.من یه دوست دارم که 22 سال سن داره وچند سوره از استاد منشاوی تقلید کرده.حالا میخواد از استاد مصطفی اسماعیل تقلید کنه. ولی میگه صداش اون انعطاف و آمادگی رو نداره که بتونه  آیات 238الی 252سوره بقره رو برای شروع انتخاب کنه. به نظر شما ایشون باید تقلید از استاد منشاوی رو ادامه بده ؟تلاوت ساده ای از استاد مصطفی اسماعیل هست که ایشون بتونه ازاون تلاوت شروع به تقلید از این استاد کنه؟ به نظر شما ایشون باید چکار کنه؟خیلی ممنون جناب استاد فرجی.در منطقه ما استادی نیست که بتونه ما رو درست راهنمایی کنه به همین دلیل ما زیاد مزاحم اوقات شریف شما میشیم.اجرکم عندالله

 

بنام خدا

ادامه مبحث تقلید

جناب تقوی عزیز سلام

بهترین راه حل برای مشکل دوست عزیزتان توجه کامل به عرائض بنده راجع به مبحث تقلید است.

باید درست تصمیم بگیریم تا با در نظر گرفتن جمیع جهات در این امر بسیار مهم، دچار انحراف و در نتیجه سرخوردگی نشویم.

افرادی وجود دارند که علیرغم استعداد بالا، نتوانسته اند در مورد تقلید از استادی مشخص، درست تصمیم بگیرند لذا مرتب در حال تغییر استاد هستند. این عزیزان هیچگاه به جایگاه واقعی خود در عرصه تلاوت نخواهند رسید.

تقلید کامل و با شباهت زیاد از یک استاد، نکته مهم و کلیدی در امر تقلید است حتی اگر استاد ناشناخته یا از دید دیگران رتبه بالایی نداشته باشد. صبر مقلد و اعتماد به معلم خود میتواند مبنایی مستحکم باشد برای آینده درخشان ایشان در امر تلاوت. قاریان ممتازی هستند که در زمانی که تقلید از یک استاد مشخص باب شده بود با اعتماد به اصول صداسازی و فاکتورهای زیربنایی تقلید، تحت تأثیر جو قرار نگرفته و بر استاد خود باقی ماندند و هم اکنون در صحنه تلاوت کشور میدرخشند.

در حال حاضر و با توجه به وضعیت شما و دوستتان  لطف فرموده با یک فرمت کم حجم، قطعاتی را از خود و دوستتان برایم ارسال بفرمایید تا انشاالله بتوانیم تصمیم خوبی اتخاذ نماییم

فراموش نکنید قطعه ضبط شده بدون اکوی زیاد و با کیفیت خوب باشد.

ارادتمند شما فرجی

جهانبخش فرجی؛ مقدمات ضروری و تغذیه مناسب برای تلاوت

سؤال برادر عزیز جناب آقای سید ناصر تقوی
سلام آقای فرجی.خسته نباشید.از پاسخ سریع وپرمحتوای شما بسیار سپاس گذارم.اگه ممکنه یه برنامه تغذیه برای من بنویسید.مثلا چه چیزهای برای حنجره وزیبایی صوت و لحن مفید هست تا ما استفاده کنیم.برای نگهداری از حنجره و اینکه به صدا وصوت لطمه ای وارد نشه چه باید کرد.از چه غذاهایی-میوه هاو سبزیجاتی باید پرهیز کرد یا اینکه استفاده کرد؟خیلی ممنون.اجرکم عندالله

 

جواب:

سید عزیز قبل از ورود به جواب اجازه میخواهم مطالب مهم و کلیدی در ارتباط با مقدمات ضروری در تلاوت را خدمتتان ارائه نمایم:

اولین و مهمترین قدم در تلاوت، داشتن خشوع در تلاوت است که بطور اختصار در قسمت مربوطه در سایت ارائه شده است.

قدم دوم برای داشتن تلاوتی روحانی، استفاده از تنفس عمیق دیافراگمی است، تنفسی که مانند همه مکاتب روحانی در تلاوت هم مورد استفاده قرار میگیرد. تنفسی که دارای مزایای بیشماری برای سلامت جسم و روح انسان است که بسط آنها در این مقوله نمیگنجد. تمرینات خاصی را در جلسات مختلفی خدمت متعلمین عرض کرده ام که  با استفاده از آنها میتوانید این نوع تنفس را براحتی در تلاوت و فعالیتهای روزمره خود بکار ببرید.

نکته مهم دیگر برای داشتن حنجره و صدایی همیشه سالم و جوان، کم غذا خوردن است. کم خوردن و خوب جویدن و با آرامش خوردن و در ضمن از ترکیبات غذایی مناسب استفاده کردن علاوه بر اهمیت در امر تلاوت، نقش مهمی در زندگی ما ایفا میکنند که این مباحث در مراجع تغذیه ای اسلامی و بخصوص شیعی بطور کامل و به تفصیل بیان شده اند. یکی از اهداف مهم کم خوردن و ترکیبات غذایی مناسب را استفاده کردن، داشتن جهاز هاضمه ای سالم است. اغلب مشکلات اخلاط حنجره ای، خشکی حنجره و تارهای صوتی مربوط است به معده ای با کارکرد نامناسب و درنتیجه برگشت گازهای تخریب کننده از آن، به فضای تارهای صوتی، گلو و حلق. در اینجا لازم میدانم که اشاره کنم که خود غذا هم یک اثر آنی و غیر مستقیم روی حنجره دارد که نباید از کنارش به سادگی گذشت. برای مثال خوردن نوشیدنیهای گازدار، ترشیجات، ادویه ها، سرخ کردنیها، غذاهای بسیار داغ و یا بسیار سرد، نوشیدن چای و قهوه، کشیدن سیگار و موارد مشابه دیگر اثری منفی در همان لحظه مصرف بر حنجره دارند که نباید نادیده گرفته شوند. هرچند باید تأکید کنم که مصرف همیشگی این نوع غذاها ضمن داشتن اثرات آنی مضر، ممکن است کم کم در کارکرد بلند مدت حنجره هم نتایج مخربی داشته باشند. لذا پیشنهاد من این است که قاری قرآن از مصرف چنین غذاهایی بپرهیزد. ناگفته نماند که اغلب خود قاری هم متوجه اثرات وضعی اینچنین غذاهایی بر صدایش میشود.

از موارد با اهمیت دیگر انجام ورزش و کوهنوردی است که برای یک قاری قرآن بسیار ضروری است. انجام ورزشهای هوازی و غیر هوازی باید در برنامه روزمره یک قاری وجود داشته باشند. داشتن گردن، کول، شانه ها و بالا تنه ای قوی، نقش مهمی در هنر تلاوت دارد.

از موارد مهم دیگر که کمتر به آن پرداخته شده، سلامت و بهداشت دهان و دندان است که نقش بسزایی در تلاوت دارد. عفونت و بیماریهای دهان و دندان تأثیراتی مستقیم و غیر مستقیم بر عملکرد حنجره و دستگاه تکلم دارند.

مشکل بسیار مهمی که این روزها همه انسانهای کره زمین با آن درگیرند انواع آلودگیهاست. آلودگی صوتی، آب و هوایی، آپارتمان نشینی، صنعتی، اقتصادی، اینترنتی، ماهواره ای، تغذیه ای، ژنتیکی و …… که روز بروز بیشتر شده و در حال نابودی نسل انسان هستند. این آلودگیها تأثیر منفی بسیار زیادی بر سیستم اعصاب و روان انسان داشته و نه تنها زندگی عادی انسان را مختل نموده بلکه بر هر نوع هنر خواندن از جمله تلاوت اثر بدی میگذارند. داشتن سیستم عصبی آرام و بدور از محرکهای منفی فوق الذکر باعث شکوفایی هنر خواندن و ارائه اثرهای جاودان میشود. تنها تفاوتی که انشاالله باعث میشود این تأثیرات مخرب بر قاری قرآن کمتر اعمال شود، خود قرآن است. قاری قرآن با استمداد گرفتن از ظاهر و باطن خارق العاده و آرام بخش قرآن و سروکارداشتن همیشگی با این کتاب آسمانی و عمل به فرامین آن خودش را در مقابل فشارهای اینچنینی واکسینه مینماید. تأثیرات مشهود استرسهای عصبی بر تلاوت معمولاً خودش را با ایجاد رگه در صدا، خشکی فضای دهان و حنجره، نفس کم، ضربان شدید و غیر طبیعی قلب، احساس داشتن سینوسی عفونی، سرفه های خشک کوتاه و ممتد، صاف کردن صدا، تمرکز کم و اضطراب فراوان نشان میدهد.

در پرانتز عرض کنم که اغلب سرماخوردگیها منشأ ویروسی و عصبی داشته و با استراحت و مصرف زیاد آب جوش و گرفتن بخور اکالیپتوس برطرف میشوند. از دید بنده و با کمک گرفتن از اصل تجربه، بهترین دارو برای سرما نخوردن و سینوسی بدون تورم و عفونت داشتن، این است که اولاً به هیچ وجه چای ننوشید و ثانیاً تا عرقتان در دمای مناسب و معمولی ( بین بیست وپنج تا سی درجه) خشک نشده، به فضاهای سرد وارد نشوید. پوششهای اضافی برای سر و گردن و حنجره و بدن اگر باعث تعریق شوند خود عاملی خواهند بود برای سرما خوردگی. در ضمن از اصل کم خوردن هم غافل نشوید که منشأ همه مریضیها پرخوریست.

ناگفته نماند که یکی از منابع عظیم استرس و اضطراب در هنر تلاوت که در دیگر هنرهای خواندن کمتر وجود دارد، مقوله مسابقه قرآن است که از دیدگاه حقیر مزایایش بسیار کمتر از مضرات آن است و سالهاست که بنده و دوستان و سروران دیگر راجع به آن صحبت کرده ایم اما تا کنون بی تأثیر بوده است.

حال که اشاره ای کلی به مقدمات تأثیرگذار در تلاوت داشتیم ، دیدگاه خودم را راجع به خوردنیها، آداب تغذیه ای و نکات مهم  در تلاوت و اثرات آنها بر صدا و حنجره عرض میکنم:

لبنیات، میوه جات و سبزیجات در کل اثر مثبت دارند. اما عرض کردم باید دانست کی، کجا و با چه غذایی خورده شوند. میوه های طلایی برای صدا از دید من عبارتند از سیب، هلو و عنبه

نوشیدنی ممنوعه از دید بنده: چای

نوشیدنی مفید: آب جوش ولرم شده

پرخوری از هر نوع خوراکی، ممنوع.

استفاده از طب اسلامی در تشخیص طبع غذاها و طبع شما و نیز ترکیبهای مفید و مضر غذایی، برای هر فرد مسلمانی ضروریست.

داروهای شیمیایی نباید مصرف شوند.

نکته 1 : هر خوراکی که رطوبت فضای دهان و حلق و حنجره را بالا ببرد مفید بوده و برعکس آن مضر است. (سوپهای بدون ادویه و تندی، جزء غذاهای رطوبت ساز هستند.)

نکته 2 : تلاوت و خواندن باید با شکم خالی انجام شود. نوشیدن آب در حین تلاوت ممنوع است اما اگر تا یک ساعت قبل از تلاوت از آب جوش ولرم شده استفاده شود ضرر ندارد. البته گاهی اوقات در زمانی که استرس و اضطراب شدید وجود دارد میشود جرعه ای کم از آب جوش ولرم نوشید.

نکته 3 : تنفس دیافراگمی باعث کاهش استرس و اضطراب و برداشتن استرس مستقیم بر حنجره میشود.

نکته 4 : خواندن برای رضایت الهی باعث از بین رفتن اضطراب در تلاوت میشود و برعکس، تلاوت برای جلب نظر انسانها به خود، باعث افت خشوع در تلاوت و در نتیجه اضطراب میشود.

نکته 5 : تلاوتهای مستمر علاوه بر ثواب باعث کاهش اضطراب و ارتقاء سطح قرائت میشود. تلاوتها باید تحت هدایت و راهنماییهای استاد باشند.  از جهت زمانی بهترین زمان برای تلاوت، یک یا دو ساعت قبل از خوردن غذاست و البته با شکمی خالی باید تلاوت نمود.

نکته 6 : شناخت صدا و تسلط بر اصول صداسازی تأثیر غذاها را به حداقل میرساند.

جناب تقوی عزیز امیدوارم این بحث مختصر برای شما مفید بوده و جوابتان را گرفته باشید انشاالله.

منتظر نقطه نظرات و پرسشهای بعدی شما هستم.

با احترام فرجی

 

 

 

ردیف موسیقایی

برای منظم بودن تلاوت، قاری باید بر اساس ردیف موسیقایی، تلاوت کند. ردیف باعث مرتب کردن ذهن موسیقایی قاری می شود و باعث می شود که وی دچار سردرگمی نشود.